Ana içeriğe geç

Yem hammaddesi olarak yumurta kabuğu zarı: AB'de yasal ad, formülasyon ve etiketleme

Yumurta kabuğu zarının AB Yem Hammaddeleri Kataloğunda kendine ait bir girdisi yoktur: Sicildeki bir bildirimle, örneğin 004721 ile beyan edilir. Yeme yönelik zar 3. kategori hayvansal yan üründür; yemde veya ödül mamasında mikro bileşen olarak formüle edilir.

8 dk okuma
Evcil hayvan maması tesisinde sırtı dönük bir teknisyen, beyazımsı bir toz ön karışımını terazide tartıyor

Yumurta kabuğu zarı, hayvan yemi için bir hammadde olarak en çok köpekler, kediler ve atlar için takviye ürünlerinde ve ödül mamalarında (snack) kullanılır. AB Yem Hammaddeleri Kataloğunda kendine ait bir girdisi yoktur: Yem Hammaddeleri Sicilindeki bildirimlerle tanımlanır; örneğin 004721 numaralı “membrana de huevo” (yumurta zarı, en az %90 protein). Yeme yönelik olduğunda 3. kategori hayvansal yan üründür ve etikette güvenle öne çıkarılabilecek olan, varlığı ve bileşimidir.

Tedarikçiler için kısa bir not: AB'deki yem üreticilerine yumurta kabuğu zarı tedarik ediyorsanız, bu yazı alıcınızın sizden neler isteyeceğini gösterir. Beyan adı, sağlık rejimi ve belge tablosu, alıcınızın tedarikçiden bekleyeceği dosyayı tanımlar.

Not: AB mevzuatının resmî Türkçe metni yoktur. AB tüzüklerinden, AB tavsiyesinden ve İspanyol mevzuatından yapılan alıntılar bizim çevirimizdir; bağlayıcı olan, resmî dillerdeki metindir.

Özetle

  • Ad: Katalogdaki 9.15.5 “Kurutulmuş yumurta kabukları” girdisi zar için geçerli değildir. Ürününüzü tanımlayan bir Sicil bildiriminin adı kullanılır: nativ (hidrolize edilmemiş) ya da hidrolize.

  • Rejim: yeme yönelik zar, 3. kategori hayvansal yan ürün maddesidir. AB'deki tesis onu kendi kaydı altında kullanır (İspanya'da SILUM); evcil hayvan maması üretiyorsa hayvansal yan ürün izni de gerekir.

  • Formülasyon: yemde veya ödül mamasında düşük dozda ve ön karışımla girer; takviye ürünlerinde yayımlanmış etiketler %6 ile %20 arasında oran beyan eder. Ekstrüzyondaki stabilitesine dair kamuya açık veri olmadığından, ekstrüzyondan sonra veya düşük sıcaklıklı formatlarda eklenmesini öneriyoruz.

Yem hammaddesi olarak yumurta kabuğu zarı nedir?

Yumurta kabuğu zarı, kabuğun iç yüzündeki ince tabakadır; kabuktan ayrılır, kurutulur ve öğütülerek toza dönüştürülür. Proteinli bir hammaddedir: Egglin'in yumurta kabuğu zarı tozu (EGGM-300 referansı) %100 tavuk (Gallus gallus) yumurtası zarıdır. v01.05 spesifikasyonuna göre (EGGM3002610 numaralı parti, 2 Ekim 2026) içeriği şöyledir:

  • Protein: en az %90 (Kjeldahl yöntemi).

  • V ve X tipi kolajen: en az %8; elastin: en az %15 (ELISA).

  • Toplam glikozaminoglikanlar: en az %4; hiyalüronik asit: en az %2 (HPLC).

  • Nem: en fazla %10. Partikül boyutu: 200–350 µm; tadı nötr, pembemsi beyaz toz.

İç yüzündeki zar görünen açılmış bir yumurta kabuğu: toz zarın elde edildiği ince tabaka

Egglin'in zarı nativdir: kabuktan mekanik olarak, suyla, enzim ve hidroliz kullanılmadan ayrılır (Egglin'in 13 Ekim 2026 tarihli yazılı teyidi). Süreç, kabuğun kaynağına yakın bir ön işlemle başlar: yıkama, santrifüjde süzme ve eleme. Ardından aynı gün soğutmalı taşıma yapılır. Süreç, ana tesiste ayırma, kurutma, öğütme, stabilizasyon, sterilizasyon ve ambalajlama ile tamamlanır.

Yem Hammaddeleri Sicili, nativ ve hidrolize zarı ayrı ürünler olarak ele alır. Egglin'in güvenlik bilgi formu zarı kısmen çözünür olarak tanımlar: suda dağılır ve yalnızca bir kısmı çözünür.

Yemde hangi adla beyan edilir?

Yem Hammaddeleri Kataloğu ((AB) 68/2013 sayılı Tüzük; eki (AB) 2022/1104 sayılı Tüzükle değiştirilmiştir) gönüllüdür. Yine de Katalogdaki bir ad yalnızca “ilgili girdinin şartlarını karşılayan bir yem hammaddesi söz konusu olduğunda” kullanılabilir (A bölümü; ayrıca (AT) 767/2009 sayılı Tüzüğün 24. maddesinin 5. fıkrası).

Katalogdaki yumurta girdileri 9.15.1'den 9.15.5'e kadardır ve hiçbiri zar değildir. En yakını olan 9.15.5 “Kurutulmuş yumurta kabukları”, “kanatlı yumurtalarından, içeriği (sarı ve ak) uzaklaştırıldıktan sonra elde edilen ürün”ü tanımlar ve ham kül üzerinden beyan edilir: mineral bir hammaddedir. En az %90 protein içeren, ayrılmış bir zar bu tanımı karşılamaz; bu nedenle bu adın zar için kullanılmasını önermiyoruz. Buna karşılık, Egglin'in de tedarik ettiği kabuk tozu için referans ad budur.

Katalogda girdisi olmayan bir hammadde için 767/2009 sayılı Tüzüğün 24. maddesinin 6. fıkrası, onu ilk kez piyasaya süreni Yem Hammaddeleri Siciline bildirimde bulunmakla yükümlü kılar. Sicilde, Egglin'inkine benzer bir zarı tanımlayan üçüncü taraf bildirimleri vardır:

  • 004721 “membrana de huevo” (yumurta zarı, 2014): kabuktan mekanik ayırma, kurutma ve öğütme; en az %90 protein, en fazla %6 kül.

  • 008896 “Eggshell membrane” (2020) ve 009090 “egg membrane 90” (2021): mekanik ayırma ve en az %90 protein.

  • Hidrolize formların kendi bildirimleri vardır: 006493 (kısmen hidrolize) ve 009698 (hidrolizat).

Sicil, kayıtlı olmanın yem hammaddesi statüsünü garanti etmediğini kendisi belirtir. Mevcut bir bildirimin kullanılıp kullanılamayacağı veya yeni bir bildirim gerekip gerekmediği Sicilin kılavuzundan kontrol edilmelidir. v01.05 spesifikasyonu külü içermez (004721 en fazla %6 öngörür): kül, teslim almada analiz edilmelidir. Yem zarı öne çıkarıyorsa etiket onun yüzdesini de vermelidir (17. maddenin 2. fıkrasının a) bendi).

Hangi sağlık rejimi uygulanır ve tesisin hangi kayda ihtiyacı vardır?

Yeme yönelik zar, hayvansal yan ürünler rejimine (İspanya'da SANDACH olarak bilinir) 3. kategori madde olarak girer. (AT) 1069/2009 sayılı Tüzüğün 10. maddesi bu kategoriye “kabuklar dahil yumurta yan ürünleri”ni alır (k bendi, ii alt bendi). Ticari nedenlerle insan tüketimine yönelik olmaktan çıkan hayvansal kökenli ürünler de bu kategoridedir (f bendi). Metin zarı değil kabukları adlandırır; zarı yumurta yan ürünleri arasında saymak makul yorumdur.

İspanya'da yemi üreten tesis, 629/2019 sayılı Kraliyet Kararnamesinin işletme sicili olan SILUM'a kaydolur. Hayvansal yan ürün maddesiyle evcil hayvan maması üretiyorsa ayrıca ön izin gerekir (kararnamenin 5. maddesinin 2. fıkrası ve 1069/2009 sayılı Tüzüğün 24. maddesinin 1. fıkrasının e) bendi). Diğer faaliyetler için genellikle özerk bölge yönetimine ön bildirim yeterlidir (6. maddenin 1. fıkrası).

Tedarik modeli şöyledir: Egglin zarı hammadde olarak tedarik eder; yemi üretici kendi kaydı altında üretir. Zar, TR-10-K-035208 numaralı işletme kayıt belgesine sahip bir gıda üretim tesisinde üretilmiş gıda bileşeni olarak gelir. Formülasyon, tesis kaydı ve yemin etiketlenmesi üreticinin sorumluluğundadır.

Yeni gıda (novel food) izni gerekir mi? Hayır: (AT) 178/2002 sayılı Tüzüğün 2. maddesine göre “‘Gıda’ şunları kapsamaz: a) yemler”.

Etikette ne yazılabilir, ne yazılamaz?

767/2009 sayılı Tüzüğün 13. maddesinin 1. fıkrası, bir maddenin varlığının veya bir besinsel özelliğin öne çıkarılmasına izin verir; yeter ki beyan “objektif, yetkili makamlarca doğrulanabilir ve kullanıcı tarafından anlaşılabilir” olsun ve bilimsel dayanağı mevcut bulunsun. 13. maddenin 3. fıkrası ise yeme bir hastalığın önlenmesi, tedavisi veya şifası yönünde bir özellik atfedilmesini yasaklar.

Diyet yemleri ayrı bir çerçevedir: (AB) 2020/354 sayılı Tüzükteki her amacın kendi bileşim ölçütleri vardır ve bu ölçütleri karşılamadan bir amacı beyan etmek yasaktır (13. maddenin 3. fıkrasının b) bendi). Hiçbir hammadde tek başına bu amaçlara erişim sağlamaz.

Zarı bileşimiyle tanımlamak, yem hammaddesi statüsünü desteklemeye de yardımcı olur. (AB) 892/2010 sayılı Tüzük, zarın içerdiği hiyalüronik asidin (spesifikasyonda en az %2) bir yem katkı maddesi olmadığını belirler. 2011/25/AB sayılı Tavsiye, “doğal hâlde, taze veya muhafaza edilmiş bitkisel ya da hayvansal kökenli ürünler ile basit bir işlemden elde edilen ürünler”i yem hammaddesi sayar; ancak katkı maddesi işlevinin tek kullanım amacı olmaması gerektiğini de belirtir.

  • Yazılabilir: “yumurta zarı içerir (%X)”, hammaddenin analizi (protein, V ve X tipi kolajen, elastin) ve süreç (“mekanik olarak suyla ayrılmış nativ zar”).

  • Yazılamaz: hastalık adları, hayvanın durumuna ilişkin vaatler ve yemin ölçütlerini karşılamadığı diyet amaçları.

Nasıl formüle edilir: kütlede, kaplamada veya takviye üründe?

Yayımlanmış etiketlerde zar en çok takviye ürünlerinde (çiğneme tabletleri, soft chew ürünleri, üzerine serpilen toz, atlar için saşeler) ve bazı ödül mamalarında görülür. Zarı beyan eden tam bir kuru mama bulamadık.

Tam yemde veya ödül mamasında zar düşük dozda girer ve mikro bileşen olarak işlenir. Kansas State University'nin karıştırıcı performansı testi kılavuzu, referans olarak %10'un altında bir varyasyon katsayısını (CV) alır. Takviye ürünlerinde oran daha yüksektir: yayımlanmış etiketler %6 ile %20 arasında beyan eder. Düşük yığın yoğunluğu (0,30–0,50 kg/l, güvenlik bilgi formu) ve 200–350 µm partikül boyutu ayrışma riskini artırır. Zarı yoğunluğu ve boyutu benzer bir taşıyıcıyla önceden karıştırmayı, makro bileşenlerden sonra eklemeyi ve homojenliği bir iz maddeyle doğrulamayı öneriyoruz.

Kuru evcil hayvan maması hattının numaralı şeması: ön karışım, karıştırıcı, ekstrüder ve ekstrüzyon sonrası kaplama
  1. Mikro bileşen ön karışımı: zar, partiye girmeden önce bir taşıyıcıyla seyreltilir.

  2. Karıştırıcı: homojenlik bir iz maddeyle kontrol edilir (CV %10'un altında).

  3. Ekstrüder: zarın ekstrüzyondaki stabilitesine dair kamuya açık veri yoktur.

  4. Ekstrüzyon sonrası kaplama: zar, şekillenmiş kuru mama tanesinin üzerine yağla birlikte uygulanır.

Ekstrüzyon konusundaki görüşümüz: zarı ekstrüzyondan önce ve sonra ölçen bağımsız bir çalışma bilmiyoruz. Zarın kaplama aşamasında veya düşük sıcaklıklı takviye ürünlerinde ve ödül mamalarında kullanılmasını öneriyoruz. Kütleye katılması gerekiyorsa bu, kuru mama tanesini ekstrüzyondan önce ve sonra analiz eden bir iç testle doğrulanmalıdır.

Kaplama da test gerektirir: partikülün yapışması için bir yağ tabakası veya bağlayıcı gerekir ve torbalamada ince toz kaybı ölçülmelidir. Sıvılarda ve jellerde, kısmen çözünür olduğu için süspansiyon hâlinde bulunur; kıvam artırıcı veya karıştırma gerekir. Zar 20 kg'lık torbalarda tedarik edilir; serin ve kuru yerde raf ömrü 2 yıldır.

Tedarikçiden hangi belgeler istenmeli?

Yem üreticisinin hammaddeyi etiketlemek ve her partiyi kabul etmek için ihtiyaç duyduğu belgeler aşağıdadır. AB'deki bir alıcıya hammadde tedarik ediyorsanız, tabloyu hazırlayacağınız dosyanın kontrol listesi olarak da kullanabilirsiniz.

Belge

Ne için gerekir

Egglin'in verdiği

Spesifikasyon ve partiye göre analiz sertifikası

Hammaddenin beyanı (ham protein, nem) ve teslim alma kontrolü

v01.05 spesifikasyonu (EGGM3002610 numaralı parti, 02.10.2026), test yöntemleriyle

Mikrobiyoloji (spesifikasyon)

Hayvansal kökenli kuru bir tozu kabul etmek

Salmonella 25 g'da bulunmaz; Enterobacteriaceae < 10 KOB/g; aerobik bakteri en fazla 10² KOB/g

Kontaminantlar

Tesisin kontaminant kontrol planı

Hg, As, Pb ve Cd < 1 mg/kg (ICP-MS); pestisit ve ağır metal beyanı (12.05.2026)

Menşe ve nitelik

İzlenebilirlik ve hammadde dosyası

Menşe şahadetnamesi; biyolojik köken beyanı (12.05.2026), GDO içermediğine ve BSE/TSE'ye ilişkin beyanlar

İşletme kaydı

Hammaddeyi kimin, hangi otorite altında ürettiğini bilmek

İşletme kayıt belgesi TR-10-K-035208 (07.12.2023), gıda üretim işletmesi

Kalite sistemi ve sahtecilik

Tedarikçi onayı

ISO 9001:2015 ve ISO 22000 (28.03.2025); gıda sahteciliği değerlendirmesi (VACCP); talep üzerine food defence planı

Güvenlik bilgi formu

Elleçleme, depolama ve taşıma

Güvenlik bilgi formu; hava taşımacılığında tehlikeli madde değildir

Kalite kontrol laboratuvarında hassas terazinin yanında pembemsi beyaz toz numune torbaları

Tesis insan gıdası da üretiyorsa, yumurta orada beyanı zorunlu bir alerjendir (bkz. yumurta kaynaklı hammaddelerde alerjen beyanı); Egglin'in bir alerjen yönetimi politikası vardır. İnsanlara yönelik gıda takviyelerini de kendi markanızla satıyorsanız, kendi markanızla üretilecek zar ve kabuk takviyeleri için Egglin'in sunduklarına (fason üretim) da göz atabilirsiniz.

Başlamak için teknik föyü ve geçerli partinin analiz sertifikasını ya da formülasyon testiniz için bir numuneyi Egglin yumurta kabuğu zarı sayfasından isteyebilirsiniz.

Diğer yazılar